Zaparcia w ciąży to problem, który dotyka wiele przyszłych mam ze względu na zmiany hormonalne. Dolegliwość ta nie wpływa pozytywnie na komfort życia, zwłaszcza podczas ciąży, a podczas dłuższego utrzymywania się tego stanu, występuje możliwość pojawienia się hemoroidów. Skąd biorą się zaparcia i jak sobie z nimi radzić?
Skąd się biorą zaparcia w czasie ciąży?
Zaparcia w ciąży są wynikiem wielu nakładających się na siebie czynników fizjologicznych i na skutek zmian hormonalnych. Zazwyczaj pojawiają się w II i III trymestrze ciąży. Przede wszystkim, podwyższony poziom progesteronu – hormonu odpowiedzialnego m.in. za utrzymanie ciąży – wpływa rozluźniająco na mięśnie gładkie, w tym także mięśnie jelit. To spowalnia perystaltykę, czyli ruchy jelit odpowiedzialne za przesuwanie treści pokarmowej.
Dodatkowo powiększająca się macica wywiera nacisk na jelita, co utrudnia ich prawidłową pracę. W późniejszych etapach ciąży coraz większe dziecko zajmuje więcej miejsca w jamie brzusznej, co również przyczynia się do pogorszenia pracy układu pokarmowego. Rosnąca macica poprzez ciśnienie wywierane na jelita może powodować przekrwienie jelita grubego. Do tego dochodzi zmniejszona aktywność fizyczna, zmiany w diecie, stres czy przyjmowanie suplementów diety, zwłaszcza żelaza, które może dodatkowo pogłębiać problem zaparć.
Co na zaparcia w ciąży?
Najważniejsze jest szybkie reagowanie na pierwsze objawy problemów z wypróżnianiem. Nieleczone zaparcia mogą prowadzić do dyskomfortu, bólów podbrzusza, bólów brzucha, a nawet powstawania hemoroidów. Na szczęście istnieje wiele sposobów, które pomagają przywrócić częstotliwość wypróżnień bez szkody dla przyszłej mamy i dziecka.
Na początek warto zwiększyć spożycie płynów – woda niegazowana powinna być podstawą codziennego nawodnienia. Dorosła kobieta w ciąży powinna wypijać minimum 2 litry wody dziennie. Prawidłowe nawodnienie organizmu wspiera pracę układu trawiennego i ułatwia wypróżnianie.
Należy też pamiętać o włączeniu do jadłospisu produktów bogatych w błonnik pokarmowy, takich jak pełnoziarniste pieczywo, kasze, płatki owsiane, warzywa strączkowe, świeże owoce i warzywa. Nieodpowiednia dieta z ubogą ilością błonnika może znacząco pogorszyć sytuację zaparć w ciąży.
Ruch to kolejny kluczowy element w walce z zaparciami w ciąży. Spacery czy łagodna joga dla ciężarnych wspierają pracę mięśni jelit i poprawiają ogólne samopoczucie. Zalecane formy ćwiczeń ruchowych mają ogromne znaczenie dla codziennej aktywności fizycznej, które są zalecane w okresie ciąży oraz wpływają pozytywnie na jelito grube. Znaczenie aktywności fizycznej podczas ciąży jest spore, dlatego warto się zastanowić nad tym rozwiązaniem.
Leki na zaparcia w ciąży
Przyjmowanie leków w ciąży powinno odbywać się zawsze pod nadzorem lekarza. Istnieją jednak preparaty, które uznawane są za bezpieczne podczas zaparć w okresie ciąży. Najczęściej rekomendowane są środki osmotyczne, takie jak laktuloza czy makrogole. Ich działanie osmotyczne polega na zatrzymywaniu wody w jelitach, co ułatwia wypróżnianie.
Niekiedy lekarze zalecają również czopki glicerynowe, szczególnie w przypadku długotrwałego braku wypróżnień. Czopki musujące również mogą przynieść ulgę, działają szybko i skutecznie, ale działają wyłącznie miejscowo. Należy jednak unikać ich nadmiernego stosowania, ponieważ mogą osłabiać pracę mięśni jelit i prowadzić do rozleniwienia jelit.
Unikać należy leków przeczyszczających o działaniu drażniącym (np. senes, bisakodyl), ponieważ mogą powodować skurcze jelit, które w rzadkich przypadkach mogą wpłynąć na akcję porodową. Takie środki mogą działać drażniąco na śluzówkę odbytu, a także powodować mikrourazy w obrębie guzków krwawniczych.
Domowe sposoby na zaparcia w ciąży
Domowe sposoby mogą być skutecznym i bezpiecznym wsparciem w walce z zaparciami. Jednym z najbardziej znanych domowych remediów jest picie na czczo ciepłej wody z cytryną, która pobudza pracę jelit. Pomocne może być także spożywanie łyżeczki oleju lnianego lub oliwy z oliwek rano, przed posiłkiem. Te metody mają na celu pobudzenie ruchów perystaltycznych jelit.
Kolejnym sprawdzonym sposobem są suszone owoce – szczególnie śliwki, morele i figi. Wystarczy zalać kilka sztuk gorącą wodą wieczorem, a rano wypić napar i zjeść owoce. To naturalny sposób na pobudzenie jelit do działania i ułatwienie wydalania stolca.
Warto także sięgnąć po naturalny jogurt z dodatkiem błonnika pokarmowego, np. z nasion babki jajowatej, która działa osłonowo i delikatnie stymuluje ich perystaltykę. Domowe sposoby pomagają również zredukować uczucie niepełnego wypróżnienia i uczucie ciężkości.
Dieta na zaparcia w ciąży
Dieta odgrywa kluczową rolę w profilaktyce i leczeniu zaparć w ciąży. Przede wszystkim powinna być zgodna z normami żywienia dla kobiet ciężarnych i bogata w błonnik – zaleca się spożywanie około 25–30 g błonnika dziennie. Produkty, które warto włączyć do codziennego menu to pełnoziarniste pieczywo, brązowy ryż, kasze, płatki zbożowe bez dodatku cukru, a także świeże warzywa i owoce (np. jabłka, gruszki, buraki, marchew, brokuły, dynia).
Nie można zapominać o probiotykach – kiszonki, jogurty naturalne czy kefiry wspierają florę bakteryjną jelit, co ma ogromne znaczenie w procesie trawienia. Dobrym dodatkiem są również nasiona chia czy siemię lniane, które pęcznieją w jelitach i pobudzają ich perystaltykę.
Ważne jest także unikanie produktów, które mogą nasilać zaparcia. Do takich należą: biała mąka, słodycze, fast foody, tłuste potrawy oraz zbyt duża ilość nabiału. Dobrze jest też unikać nadmiaru herbaty i kawy, które mogą działać odwadniająco. Zmiana diety i sposobu żywienia kobiety powinna być oparta na podstawowych zasadach postępowania w zaburzeniach przewodu pokarmowego w czasie ciąży.
Czy zaparcia są zagrożeniem dla ciąży?
Choć zaparcia w ciąży najczęściej są uciążliwym, ale nieszkodliwym objawem, w niektórych przypadkach mogą prowadzić do powikłań. Przewlekłe zaparcia mogą zwiększać ryzyko powstania hemoroidów, które są bolesne i trudne do leczenia w ciąży. Nadmierne parcie podczas wypróżnienia może także prowadzić do mikrourazów odbytu i krwawień, a nawet do zakrzepicy żył okołoodbytowych.
W skrajnych przypadkach uporczywe zaparcia mogą powodować silny ból brzucha, uczucie pełności, a nawet wtórne problemy z odżywianiem. Mogą też prowadzić do niedrożności jelita, która wymaga pilnej interwencji lekarskiej.
Co ważne, silne skurcze jelit spowodowane zaparciami nie są jednoznaczne ze skurczami porodowymi, ale mogą wywoływać stres u przyszłej mamy i prowadzić do niepokoju. Problemy z zaparciami mogą być też związane z procesem chorobowym toczącym się w organizmie kobiety, np. niedoczynnością tarczycy.
Nie ma jednak dowodów na to, że same zaparcia stanowią bezpośrednie zagrożenie dla płodu. Niemniej jednak każde częste dolegliwości ze strony układu pokarmowego, które utrzymują się dłużej, powinny być skonsultowane z lekarzem prowadzącym ciążę. W razie potrzeby możliwe jest też zastosowanie łagodnych środków, takich jak wlewki doodbytnicze, które nie uszkadzają kanału odbytu i nie wpływają na dziecko.
